Rainha Lupa marca o bo camiño para Carnota

Manolo e José Manuel, dous dos principás promotores
da cooperativa e Lucía, a sua técnica agronómica

O pasado dia 25, no lugar de Quilmas, a Cooperativa Agroecolóxica Rainha Lupa organizou unha cata e degustación das variedades de tomate que producen nos seus terreos e que contou ca asistencia dun amplo grupo de seareiros e simpatizantes da sociedade.

Fui unha boa ocasión para saber da situación actual dunha iniciativa posta en marcha como defensa ante a asoballadora presión da multinacional  Stolt Sea Farm que perseguía a ampliación da sua piscifactoría mediante a expropiación forzosa dos terreos dos veciños.

Esta cooperativa está composta por 15 participantes que uniron as suas leiras para traballalos de xunta.   Nas 30 Has. de terreos agrupados cultivan centeo e trigo de variedades autóctonas coma a "Callobre", patacas, cebolas, hortalizas de folla e de fruito como leitugas, acelgas tomates e pementos.

Comercializan a sua producción a través da cooperativa familiar de consumo Zocamiñoca, establecementos de hostería da localidade e das feiras e mercados locás.

Entre os seus obxetivos, a recuperación das variedades autóctonas de fruitas e hortalizas como o "ollo de perdiz" e as "pataca do riñón e pataca da papa" constitúe unha opción estratéxica.

 A pesar da sua traumática orixe, a tal hora esta empresa veciñal, non só tén unha boa perspectiva de futuro, constitúese no exemplo vivo que marca o bó camiño para o desenvolvemento de Carnota e a recuperación dos seus recursos productivos.
Dende hai algo mais dunha xeneración, a agra e o monte de Carnota entraron nun estado de abandono como consecuencia da emigración.   Centos de veciños e familias, deixaron as suas casas, os seus montes e terreos para buscar millores condicións de vida polo mundo adiante, e como consecuencia as leiras mais productivas fóronse volvendo salgueirás e xesteiras, cando non plantacións forestás gracias á "clarividente" política de "forestación de terras agrícolas" da Xunta.
As variedades hortícolas locás coma o "ollo de perdiz", a "pataca do riñón" ou o "millo pinto", foron suplantadas por variedades foráneas de maior productividade pero inferiores condicións sensoriás e, sobre todo, cunha dependencia total da semente producida por multinacionás coma Monsanto, e xa sabemos que quen controla a semente, controla a comida da xente (Ver serie de artículos relativos ós transxénicos).
Por outra banda, unha política de "protección da natureza" concebida dende unha óptica estrictamente urbán que contempla coma instrumentos preferentes a prohibición e a sanción, contribuíu a estender a percepción dunha fonda hostilidade da Administración contra a povoación rural.  Esta política, deseñada ca arrogancia e o descoñecemento propios de burócratas afeitos a relacionarse co pais a través da ventaniña do automovel oficial, maniféstase en medidas como a prohibición do marisqueo de autoconsumo e da recolleita do xunco e do algazo e da area da ribeira, prohibición de limpeza dos rios e da vexetación das beiras e programas de recuperación da fauna salvaxe como porco bravo ou lobo, despreciando os estragos que producen entre o gando e os cultivos.
Esta percepción pesimista leva á desvinculación emocional do paisán co seu entorno, ca gravísima consecuencia do abandono de cultivos, montes, ribeira, rios e camiños.
Debemos ser conscentes de que, cos lugares valdeiros ou cunha povoación avelloada, o futuro que nos espera é o que estamos sofrindo nos últimos anos: incendios, cada vez mais graves e mais próximos ás casas, riadas, inundacións, perda de biodiversidade e degradación do meio.
O meio rural non se pode conservar sen a povoación que lle dou forma e o mantivo ó longo de centos de anos.   A sua riqueza paisaxística e ambiental é o resultado da actividade productiva da sua povoación ó longo de xeneracións.
O rural é unha "paisaxe cultural", non unha "paisaxe natural", e para manterse precisa "cuidadores", labregos que recuperen as fórmulas tradicionás de xestión sostible do territorio, adaptadas ó contexto económico e tecnolóxico, social e laboral de este tempo.  Precisamente o que está facendo a cooperativa Rainha Lupa.
É urxente recoñecer á xente do agro como axente determinante para a conservación do meio.
Se na xestión dos residuos se consagrou o principio "quen contamina, paga", na protección do meio debe aplicarse "quen conserva, cobra".   E no meio rural galego, quen conservou fui sempre o labrego.   A aplicación de este principio supón asumir que a protección do meio, non só non debe gravar as posibilidades de progreso, senón que debe constituirse en factor de desenvolvemento, de criación de postos de traballo e dunhas condicións de vida dignas a partir dos recursos da localidade: monte, agra, mar e patrimonio, o que en términos prácticos materialízase en:
- Recuperación da agra para producción agrícola e gandeira de especies e variedades autóctonas.
- Plan de xestión forestal no que se lle dea prioridade á gandeiría para producción de carne e derivados lácteos e, sobre todo, de esterco para a agra, considerando a producción de madeira aproveitamento secundario.
- Xestión sustentable dos recursos mariños e da beiramar.  Aquí temos o excelente exemplo das iniciativas da Confraría de Lira entre as que destaca a criación de "Reserva mariña de interese pesqueiro".
- Desenvolvemento dun sector manufactureiro de elaboración dos productos do sector primario.
- Protección e posta en valor do Patrimonio (cabaceiras, muiños, casetas mariñeiras, petroglifos, ...)
- Declaración da Paisaxe como Patrimonio Cultural
- Declaración de Carnota como "Concello de urbanismo sustentable".   Contruir si, pero ¿para canta povoación, en que sitios e con que materiás e tipoloxías"?

O obxetivo é lograr que o propio nome de Carnota se convirta nunha marca de calidade asociado ós valores de calidade de vida, sustentabilidade e vinculación tradicion-vangarda.
Por estes vieiros, Carnota tén as millores espectativas de futuro, e que hai materia humán para levalas adiante estánolo demostrando dia a dia a Cooperativa Rainha Lupa.